Muziek en beeld
in confrontatie

Korngold

Toen Erich Wolfgang Korngold in 1938 met zijn vrouw Luzi naar Amerika uitweek, liet hij Wenen en de muzikale wereld waarin hij was opgegroeid achter. Zijn muziek werd door de nazi’s verboden. Zolang Hitler aan de macht was, nam Korngold zich voor geen nieuwe concertmuziek meer te schrijven.

In Hollywood bouwde hij een nieuw bestaan op als filmcomponist, maar het verlangen naar Europa en naar zijn vroegere leven als componist bleef.

In 1944 begon er iets te veranderen. Vanuit zijn huis in Los Angeles zag Korngold ’s avonds de koplampen van auto’s van arbeiders die over de Cahuenga Pass naar hun nachtdienst reden. Hun bestemming was de Lockheed-fabriek in North Hollywood, waar vliegtuigen werden gebouwd voor de strijd tegen nazi-Duitsland. Terwijl hij naar die stroom van lichten keek, zei Korngold tegen Luzi: “This will be Hitler’s end!”

Het beeld vond zijn weg naar het scherzo van zijn Derde Strijkkwartet. Maar het markeerde ook een groter keerpunt. Na jaren van ballingschap, oorlog en heimwee werd een toekomst zonder Hitler eindelijk voorstelbaar. Korngold begon opnieuw muziek voor zichzelf te schrijven.

Het kwartet ontstond in 1944 en 1945, terwijl het einde van het naziregime steeds dichterbij kwam. In december 1945 schonk Korngold de voltooide schets aan Luzi als kerstcadeau. Voor haar betekende het de terugkeer van de componist die door oorlog en ballingschap naar de achtergrond was verdwenen. Later schreef ze: “Erich had come back to himself.”

Daarom opent Parallel Truths met Korngold. Terwijl op het doek de euforie, schoonheid en massale verleiding van het nazisme zichtbaar worden, klinkt de muziek van een componist die door datzelfde regime zijn thuis was kwijtgeraakt. Muziek waarin heimwee naar de verloren wereld van vóór de oorlog samengaat met het voorzichtig groeiende besef dat Hitlers wereld ten einde komt — en dat er daarna opnieuw een toekomst mogelijk is.